Халыҡ дипломатияһының 30 йыллығына

Башҡорт теле көнө алдынан, 11 декабрҙә «Торатау» Конгресс-холында ойошманың 30 йыллығына арналған «Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы: халыҡ дипломатияһының 30 йыллығы — халыҡ-ара һәм төбәк-ара үҙ-ара эш хеҙмәттәшлек юҫығында ижтимағи коммуникациялар» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үтте.

Мөһим ваҡиға милләт-ара татыулыҡты нығытыуға, башҡорт халҡының рухи мәҙәниәтен һаҡлауға һәм үҫтереүгә, төбәктән ситтә йәшәгән ватандаштарға ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡортостан Республикаһының муниципаль райондарында һәм ҡала округтарында 70 бүлексәне берләштерә; Рәсәй Федерацияһының 36 субъектында башҡорт йәмәғәт ойошмалары эшләй (ҡайһы бер төбәктәрҙә уларҙың һаны төрлөсә). Шулай уҡ сит илдәрҙә йәшәгән һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы менән хеҙмәттәшлек иткән ватандаштарыбыҙ ҙа күп. Уларҙың барыһы ла башҡорт халҡының мәҙәниәтен, телен һәм йолаларын һаҡлау, республикабыҙҙың донъя берләшмәһендәге имиджын нығытыу буйынса әүҙем эшләй.
Тантаналы сарала почетлы ҡунаҡтар, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы, Башҡарма комитеты ағзалары, ветерандары, Башҡортостан муниципаль һәм ҡала округтары рәйестәре, Рәсәй төбәктәре башҡорттары ҡоролтайҙары әүҙемселәре, башҡорт ырыуҙары башлыҡтары, Рәсәй һәм Башҡортостан башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәктәре, республиканың милли-мәҙәни үҙәктәре, Рәсәй халыҡтары Ассамблеяһына ингән милли йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре ҡатнашты.

Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Юлдаш Йосопов түбәндәгеләрҙе билдәләне:
– Беҙ утыҙ йыллығыбыҙҙы фәнни конференция сиктәрендә билдәләйбеҙ. Донъяға фәнни ҡараш Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының тәбиғәтенә һалынған. Ойошманың беренсе рәйесе – Башҡортостан фәндәр академияһы академигы Нияз Мәжитов – күренекле шәхес, тарихсы, сәйәсмән, йәмәғәтсе. Тап уның һәм рухташтарының исеме менән беҙ ойошмабыҙҙың үҙ-ара килешеп эш итеү, инициативалар һәм йәмәғәт проекттарын туплау системаһы булараҡ формалашыуын бәйләйбеҙ. 30 йыл эсендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы структура йәһәтенән һәм тәүмаҡсаттарында етди үҙгәрештәр кисермәне, был ойошмабыҙға нигеҙ һалыусыларҙың тәрән аҡылын һәм стратегик ҡарашын күрһәтә. Әммә эштең йүнәлеше бик үҙгәрҙе. Әгәр тәүге осорҙо беҙ йәмғиәт һәм дәүләт менән үҙ-ара эш итеү өсөн кәрәкле механизмдарҙы аңлау һәм көйләү процесы тип баһалай алһаҡ, киләһе этапта Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эше социаль проекттарҙы формалаштырыуға күберәк йүнәлеш алды. Социаль проектлау ватандаштарыбыҙҙың именлеген яҡшыртыуға йүнәлтелгән проекттар булдырыуҙы күҙ уңында тота. Өҫтәүенә, беҙ фундаменталь фекерҙән сығып эш итәбеҙ – башҡорт халҡының тәжрибәһе һәм тарихи мираҫы – Рәсәйҙең бөтә күп милләтле халҡының байлығы ул. Башҡорт теле, мәҙәниәте, тарихы – Рәсәй, Евразия цивилизацияһының айырылғыһыҙ өлөшө. Шуға күрә Башҡорт ҡоролтайының социаль проекттарында ла Рәсәйҙең һәр кешеһе үҙ халҡы һәм бөтә Рәсәй үҫеше өсөн кәрәкле һәм мөһим йүнәлештәр табасаҡ. Әйтергә кәрәк, тап 2019 йылда үткән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының V съезынан һуң социаль проекттар өҫтөндә системалы эш башланды. Беҙ Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһын тормошҡа ашыра башланыҡ. Стратегия төп социаль һәм йәш төркөмдәрен, башҡорттарҙы һәм Башҡортостан Республикаһына яҡын булғандарҙы, Яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән, Рәсәй төбәктәренән, үҙ эсенә ала, – тине Юлдаш Мөхәммәт улы.

30 йыл элек, 1995 йылда, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (съезы) ҡарары буйынса ойошманың Башҡарма комитетының беренсе составы ойошторолған. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының юғары органы булып биш йылға бер тапҡыр саҡырылған съезд (ҡоролтай) тора. 1995 йылдан 2025 йылға тиклем алты съезд үткәрелгән. Ошо ваҡыт эсендә йәмәғәт эшмәкәрҙәре төбәк үҫешендә үҙҙәренең мөһим ролен ғәмәлдә иҫбатланы. Тарихтан билдәле булыуынса, ҡоролтай быуаттар дауамында дала демократияһының юғары формаһы булған, унда мөһим ҡарарҙар тикшерелгән һәм ҡабул ителгән. Хәҙер ул милләт-ара татыулыҡты нығытыу һәм үҙ-ара хеҙмәттәшлектең уникаль тарихи тәжрибәһе миҫалы булып тора. Ошо йылдар эсендә туған телде, мәҙәниәтте, тарихи хәтерҙе, йолаларҙы һаҡлау өсөн күп эштәр башҡарылған.
Сараның тематик майҙансыҡтарында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тарихындағы төп ваҡиғалар барланды. «Берҙәмлек этаптары: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тарихында төп ваҡиғалар» түңәрәк өҫтәлендә модератор булып — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡорт халҡын үҫтереү буйынса комиссия рәйесе, БР Милли архивының бүлек начальнигы Азат Ярмуллин, модераторҙашы булып Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эргәһендәге Аҡһаҡалдар Советы рәйесе, Башҡортостандың атҡаҙанған металлургы Рәсих Хәмитов сығыш яһаны. Азат Ярмуллин Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының тарихи юлы, үҫеш этаптары хаҡында һөйләне. Румил Аҙнабаев, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ҡарамағындағы Аҡһаҡалдар Советы ағзаһы, 2006 — 2009, 2013 — 2015 йылдарҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе, йәмәғәт ойошмаһының үҫеш этаптарын барланы.

Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы, БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Күсемһеҙ милек объекттарын, мәҙәни мираҫты һаҡлау һәм файҙаланыу буйынса ғилми-производство үҙәге дәүләт унитар предприятиеһы директоры Данир Ғәйнуллин ҡоролтай рәйестәре һәм уларҙың йәмәғәт хәрәкәтенә индергән өлөшө хаҡында һөйләне. Эстониялағы «Ағиҙел» башҡорт мәҙәниәте йәмғиәте рәйесе Флүзә Хәйруллина башҡорт берләшмәләренең тарихи тыуған иленән алыҫтағы эшмәкәрлеген билдәләп үтте. Шулай уҡ Рәсәй субъекттарында башҡорттарҙың үҙ-үҙен ойоштороу формаларының күп төрлөлөгө һәм төбәктәрҙә башҡорттарҙың урындағы ҡоролтайҙары эшмәкәрлеге; ҡала башҡорттары ҡоролтайҙары эшмәкәрлеге тәжрибәһе; башҡорт ырыуҙарының милли үҙенсәлекте нығытыу тарихы һәм хәҙерге эшмәкәрлеге; «Башҡорт ырыуҙары тарихы» күп томлы баҫмаһының башҡорт халҡының берҙәйлеген нығытыуҙағы роле; Рәсәй тарихына өлөш индергән күренекле башҡорттар; төньяҡ-көнбайыш башҡорттары миҫалында башҡорт халҡы диалекттарының тарихи берҙәмлеге һәм башҡа темалар күтәрелде. «Эшҡыуарлыҡ платформаһы: башҡорт үҫеш векторы» түңәрәк өҫтәле фәнни- ғәмәли конйеренция сиктәрендәге яңылыҡ булды. Унда Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова сығыш яһаны. Ул ойошманың эшҡыуарҙар берләшмәһе менән хеҙмәттәшлеге һәм Башҡортостан брендтарын үҫтереү өлкәһендәге эшмәкәрлеге тураһында һөйләне.

Фекер алышыуҙа SOK смарт-офистар селтәренең идара итеүсе партнеры, Rybakov PlaySchool (шәхси баҡсалар һәм башланғыс кластар мәктәптәре селтәре) идара итеүсе партнеры, «Альтхаус» консалтинг компаниялары төркөмө партнеры Ирек Аллаяров, «МС групп» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте генераль директоры, «Гутенхаус» компанияһы, «Динозаврҙар паркы» директоры Муса Мәжитов, Charmstore ҡатын-ҡыҙҙар кейеме брендына нигеҙ һалыусы һәм генераль директоры Фиоза Миңлебаева, «Бәрәкәт » кэжуал-кафе селтәренә нигеҙ һалыусыларҙың береһе Азамат Рамаҙанов һәм башҡалар ҡатнашты. Артабан эшҡыуарлыҡ башланғыстарын берләштереүҙең көнүҙәк форматтары; Башҡортостан эшҡыуарҙарын, брендтарын һәм башҡорт мәҙәни продуктын үҫтереүгә йүнәлтелгән коммерция проекттарын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре; остазлыҡ һәм йәмәғәт үҙ-ара эш итеү механизмдары институтын булдырыу; хәйриә һәм меценатлыҡҡа индергән өлөшө өсөн башҡорт эшҡыуары Исмәғил Тасимов исемендәге йәмәғәт наградаһын булдырыу тураһында фекер алышыуҙар үтте.

Шулай уҡ сара сиктәрендә, йола буйынса, сара сиктәрендә йыл йомғаҡтары яһалды. Район һәм төбәк ҡоролтайҙары эшен системалаштырыу маҡсатында 2020 йылдан башлап Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тематик йылдар иғлан итә, уның сиктәрендә төп саралар һәм проекттар серияһы ойошторола. Был йыл Ватанды һаҡлаусылар йылы лозунгыһы аҫтында үтте. Сарала төбәктәрҙең иң яҡшы муниципаль хакимиәттәре һәм ҡоролтайҙары эшен билдәләнеләр. Билдәле булыуынса, йыл дауамында райондарҙа «Ҡоролтай 3.0» стратегик сессиялары һәм Ватанды һаҡлаусылар йылына арналған квиз-уйындар ойошторолдо. Шулай уҡ сара сиктәрендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы хәрәкәте әүҙемселәрен бүләкләү тантанаһы үтте.